De meeste mensen hebben veel meer potentieel dan ze beseffen, maar onze eigen hersenen houden ons vaak tegen. Dat is de kern van het werk van Dr. Karolien Notebaert. Als neurowetenschapper met een doctoraat in cognitieve neurowetenschappen heeft Dr. Notebaert een groot deel van haar carrière besteed aan het onderzoeken hoe de hersenen prestaties onder stress reguleren. Ze is de auteur van Wie das Gehirn Spitzenleistung bringt (“Hoe de hersenen topprestaties leveren”) en een internationale keynote speaker, onder meer bij TEDx en GedankenTanken, waar haar lezing “Hack Your Brain” wereldwijd kijkers heeft geïnspireerd.
Haar missie is eenvoudig, maar daarom niet minder belangrijk: mensen helpen hun volledige potentieel te benutten met behulp van neurowetenschap. Door neurowetenschap en leiderschapsontwikkeling met elkaar te verbinden, biedt ze praktische zelfreguleringstools die de besluitvorming, creativiteit en wendbaarheid verbeteren. Dit is vooral nodig is in de huidige volatiele, onzekere, complexe en ambigue (VUCA) werkomgevingen. De kern van haar strategie is mindfulness-meditatie, een wetenschappelijk onderbouwde methode om stressgerelateerde activatie van de amygdala te verminderen,
De ‘Hack Your Brain’-strategie in het kort
Dr. Notebaert gelooft dat iedereen veel meer potentieel dan ze waarmaken, maar dat veel stressvolle situaties in het leven blokkades kunnen veroorzaken. Deze blokkades worden interne interferenties genoemd en verminderen de prestaties door de toegang tot het volledige potentieel te belemmeren. Het doel is om deze interferenties te identificeren en te verminderen om tot je beste zelf te komen. Daarom bedacht Dr. Notebaert een eenvoudige maar krachtige formule: Prestaties = Potentieel – Interne Interferenties.
Potentieel omvat de vaardigheden, talenten en expertise die iemand met zich meebrengt. Interne interferenties zijn gevoelens als angst, twijfel aan jezelf en overmatig piekeren. Dit zijn verborgen barrières die de toegang tot dit potentieel blokkeren. Ze vergelijkt de prefrontale cortex met een batterij en legt uit dat deze een beperkte capaciteit heeft en leeg raakt bij overmatig gebruik. Wanneer stress de amygdala over activeert, moet de prefrontale cortex, die verantwoordelijk is voor focus, planning en besluitvorming, nog harder werken om de interne interferenties van de amygdala op te vangen. Dit leidt tot uitputting. Wanneer mensen uitgeput zijn, worden ze hun ‘slechtste zelf’, vatbaar voor slechte beslissingen, prikkelbaarheid en fouten. Chronische stress op het werk versnelt dus deze uitputting van de prefrontale cortex.
Mindfulnessmeditatie biedt een bewezen oplossing. Door de geest leeg te maken en je te concentreren op het lichaam, vermindert mindfulness meditatie de activering van de amygdala en versterkt het de capaciteit van de prefrontale cortex. Regelmatige beoefening kan de amygdala fysiek verkleinen, wat twee belangrijke voordelen oplevert: een rustigere, minder gestresste geest en een verbeterde concentratie en besluitvorming. Werknemers slapen beter, hebben een lagere bloeddruk, een beter humeur en presteren vanzelf beter, allemaal voordelen voor zowel individuen als organisaties.
Zelfregulering boven alles
Op de vraag of natuurlijk potentieel of formeel onderwijs belangrijker is voor prestaties, brengt Dr. Notebaert een nieuw standpunt naar voren: beide zijn waardevol, maar afzonderlijk onvoldoende. Ze legt uit dat een hoge intelligentie of een hogere opleiding weinig betekenen als interne interferenties niet worden beheerst. Dr. Notebaert zegt dat zelfregulering, dus het vermogen om je eigen mentale blokkades te herkennen en te beheersen, naast sociaaleconomische status de sterkste voorspeller is van succes in het leven. Mindfulness is een bewezen hulpmiddel om dit vermogen te ontwikkelen.
Dit inzicht heeft verstrekkende gevolgen voor het aannemen van personeel. Bij traditionele werving ligt de nadruk vaak op vaardigheden en diploma’s, terwijl zelfregulering, stressmanagement en emotionele veerkracht over het hoofd worden gezien. Dr. Notebaert raadt bedrijven aan om kandidaten op deze aspecten te beoordelen, aangezien zelfregulering, sociale vaardigheden en culturele fit vaak zwaarder wegen dan technische vaardigheden in de praktijk.
Dit is precies waar Skills Based om de hoek komt kijken. Door te testen op vaardigheden in de praktijk, probleemoplossend vermogen, aanpassingsvermogen en culturele fit, brengt Skills Based verborgen potentieel aan het licht dat cv’s alleen niet kunnen onthullen. Hoewel zelfregulering een grotendeels onbenutte maatstaf is bij werving, is het zeker een relevante factor om in de toekomst naar te kijken.
HR-strategieën geïnspireerd door neurowetenschap
Het creëren van een goed presterend personeelsbestand vereist meer dan alleen prestatiedoelen, het vereist inzicht in de biologie achter stress en menselijk gedrag. Twee van de grootste triggers voor interne interferenties zijn onzekerheid over het werk, zoals baanonzekerheid of angst voor fouten, en sociale afwijzing, zoals intense kritiek of sociale uitsluiting, die beide de amygdala aanzienlijk activeren, waardoor werknemers niet optimaal kunnen presteren.
Maar HR en leidinggevenden kunnen deze triggers verminderen met praktische, door neurowetenschap ondersteunde strategieën, zoals:
- Micro-herstelmomenten — korte pauzes om mentale uitputting te voorkomen, zoals vergaderingen van 50 minuten in plaats van een volledig uur, zodat deelnemers tien minuten kunnen ontspannen en nadenken.
- Praten over emoties — het normaliseren van discussies over mentale gezondheid vermindert stress en versterkt de veerkracht.
- Een gezonde benadering van mislukkingen — fouten herkaderen als leermomenten in plaats van als verwijten.
- Sociale contacten bevorderen — informele interacties, zoals praatjes in de keuken of teambuildingactiviteiten, versterken het vertrouwen en de geestelijke gezondheid.
Deze praktijken benadrukken dat geestelijke gezondheid geen bijzaak is, maar een cruciaal onderdeel van duurzame prestaties. Blijvende productiviteit komt niet voort uit harder werken, maar uit het effectief reguleren van de hersenen.
Een door neurowetenschap ondersteunde visie voor beter werk
Het werk van Dr. Notebaert slaat een brug tussen neurowetenschap en leiderschap om werkplekken te creëren waar mensen kunnen floreren. Door interne blokkades weg te nemen, zelfregulering te versterken en systemen te ontwerpen die de geestelijke gezondheid ondersteunen, kunnen organisaties zowel individueel als collectief hun maximale potentieel benutten.
Skills Based deelt deze visie. Skills Based geeft prioriteit aan vaardigheden en potentieel boven kwalificaties, en helpt organisaties zo talent te identificeren dat anders over het hoofd zou worden gezien. Door neurowetenschappelijke inzichten te combineren met vaardigheidsgerichte werving, ontstaat een toekomst waarin organisaties werknemers erkennen voor hun ware talenten, hen ondersteunen en verzorgen, en vervolgens de vruchten plukken van hun hoogste potentieel. Wanneer neurowetenschap en slim aannemen samenkomen, bloeien zowel mensen als werkplekken.
