Naarmate AI steeds relevanter wordt, beginnen veel bedrijven het te gebruiken voor snelheid, automatisering en kostenbesparing. Maar wat als we AI niet alleen inzetten voor efficiëntie, maar als een partner in creativiteit? Om deze vraag te onderzoeken, interviewden we Dijana Aleksić, parttime PhD. onderzoeker aan de Rotterdam School of Management en hoofdauteur van de studie “Your Wish Is My Command? Letting GenAI Out of the Bottle to Channel Employee Creativity.” Volgens Aleksić moeten we GenAI niet benaderen als een tool, maar als een creatief medium dat mensen aanmoedigt om anders te denken, vrij te experimenteren en te groeien. Dit artikel onderzoekt hoe GenAI onze kijk op vaardigheden verandert, en hoe bedrijven het kunnen inzetten om medewerkers te versterken.
Menselijke Creativiteit en GenAI
Veel mensen maken zich zorgen dat GenAI menselijke werknemers zal vervangen, maar menselijke creativiteit verdwijnt niet. Sterker: GenAI maakt creativiteit juist toegankelijker en belangrijker. Aleksić legt uit dat GenAI niet alleen taken uitvoert, maar samenwerking mogelijk maakt.
Deze samenwerking vindt plaats via conversatie. Wanneer iemand met GenAI werkt, geeft die persoon niet alleen opdrachten, maar neemt hij of zij deel aan een proces waarbij gebruik wordt gemaakt van menselijke en AI-cognitieve capaciteiten zoals redeneren, probleemoplossing en kritisch denken. Aleksić legt uit dat dit zeer belangrijke menselijke vaardigheden zijn die GenAI kan ondersteunen maar nooit vervangen. Het kan leren en reproduceren op basis van historische data en fungeren als klankbord voor ideeën. Maar GenAI zal altijd samenwerking met mensen nodig hebben om iets betekenisvols te produceren.
Aleksić benadrukt dat iedereen creatief kan zijn en dat creativiteit een vaardigheid is die geleerd kan worden. Ze stelt dat creativiteit vele vormen aanneemt: iets nieuws leren, een betere manier vinden om een taak te voltooien, of gewoon een ander soort vraag stellen. GenAI kan dit creatieve potentieel ondersteunen, zelfs in functies die traditioneel niet als creatief worden beschouwd.
Creativiteit Ondersteunen Binnen Organisaties
Organisaties moeten heroverwegen hoe ze creativiteit ondersteunen met behulp van GenAI, aangezien de focus vaak alleen op productiviteit ligt. Aleksić waarschuwt dat standaard prestatie-indicatoren vaak het proces achter creatief denken missen. Ze benadrukt dat bedrijven vaak de waarde van reflectie, experimentatie en groei over het hoofd zien.
Aleksić trekt een parallel tussen de creativiteit van kinderen en die van volwassenen. Kinderen zijn van nature creatief omdat ze ruimte krijgen om te spelen, vragen te stellen en nieuwe dingen te proberen. Hetzelfde geldt voor werknemers. Wanneer bedrijven nieuwsgierigheid aanmoedigen en ruimte bieden voor falen en reflectie, bloeit creatief denken op. Een pauze van constante productie draaien, zoals een wandeling maken of een idee bespreken, leidt vaak tot doorbraken. Aleksić benadrukt dat veel creatieve inzichten ontstaan wanneer we niet daadwerkelijk traditioneel werk verrichten.
GenAI past in dit plaatje als samenwerkingspartner. Wanneer het bewust wordt ingezet op de werkvloer, kan het reflectie ondersteunen, ideeënvorming stimuleren, verkenning versnellen en feedback geven, wat leidt tot nieuwe richtingen en potentiële doorbraken. Zo wordt het onderdeel van het team, een nieuwe collega om ideeën mee uit te wisselen. Het is niet langer alleen een tool, maar een samenwerkingspartner die werknemers helpt dieper na te denken. Het doordacht inzetten van GenAI, gecombineerd met een organisatiecultuur die reflectie, experimentatie en groei stimuleert, kan echt zorgen voor een succesvol team en leiden tot creatievere en innovatievere werkplekken.
Automatiseer de Mens Niet Weg
Er is een groeiende trend om AI te gebruiken om werving te automatiseren, vooral door cv’s te filteren. “Als we het filteren van cv’s automatiseren met AI, lopen we het risico om alles op elkaar te laten lijken en innovatie te verliezen,” zei ze. Aleksić waarschuwt voor grootschalig gebruik van AI in wervingspraktijken, omdat dit kan leiden tot het uitsluiten van interessante, maar niet per se typische kandidaten, wat na verloop van tijd kan leiden tot minder diversiteit en daarmee minder innovatie.
Bij Skills Based zien we dit maar al te vaak. Bedrijven vertrouwen op rigide selectiecriteria en kandidaatprofielen, en vragen zich dan af waarom ze geen frisse ideeën binnenhalen. De waarheid is dat veel veelbelovende kandidaten een atypische achtergrond hebben. Hen uit het proces filteren betekent dat je mist wat zij mee zouden kunnen brengen.
Er is ook een risico dat organisaties GenAI gaan gebruiken om junior medewerkers te vervangen. Dat lijkt op korte termijn misschien efficiënt, doordat computers de eenvoudigere taken uitvoeren die starters normaal doen. Aleksić legt uit dat dit de langetermijnontwikkeling van talent verzwakt, aangezien startersfuncties juist de plek zijn waar mensen vaardigheden opbouwen, begeleiding ontvangen en de organisatiecultuur leren kennen.
In plaats van juniors buiten te sluiten, stelt Aleksić voor om hen juist te betrekken als digital natives. Veel starters zijn bekend met GenAI-tools en kunnen helpen deze effectiever te integreren in bestaande teams. Deze vorm van omgekeerde mentoring levert aan beide kanten waarde op en helpt generatiekloven te overbruggen.
Een Oproep tot Samenwerking tussen Mens en GenAI
Voor bedrijven zoals Skills Based biedt GenAI een kans. Het stelt ons in staat om talent te ondersteunen in het opbouwen van zelfvertrouwen, het durven experimenteren en het vergroten van betrokkenheid. Het helpt onze kandidaten zich te ontwikkelen en te groeien, en laat hen leren hoe ze op verschillende manieren creatief kunnen zijn.
Om dit mogelijk te maken, moeten organisaties zich minder richten op vervanging van de werknemer, en meer op hoe GenAI kan helpen om werknemers beter te worden. Die verschuiving, van tool naar partner, is waar de echte waarde ligt. Het doordacht inzetten van GenAI, gecombineerd met een organisatiecultuur die reflectie, experimentatie en groei stimuleert, kan echt zorgen voor een succesvol team en leiden tot creatievere en innovatievere werkplekken.
